Tại sao dạy trẻ kỹ năng sống lại quan trọng đến vậy?

Tại sao dạy trẻ kỹ năng sống lại quan trọng đến vậy?

Tại sao cần học cách thắt dây giày khi bạn có thể chơi video game? Trẻ em ngày nay thành thạo sử dụng chuột máy tính, mở một trang web và tìm kiếm các ứng dụng trò chơi trên điện thoại của bố mẹ. Nhưng nhiều trẻ không biết làm thế nào để buộc dây giày hay nấu một món đơn giản. Những cái này trẻ bên nước ngoài đã được rèn luyện từ nhỏ và được xem như là thói quen. Hãy tìm hiểu về phương pháp giáo dục như Montessori hay Glenn Doman đang được áp dụng phổ biến ở nước ngoài thì sẽ rõ.

Hãy Xây dựng những thói quen tốt, cơ bản cho trẻ ngày từ sớm

Sai lầm của giáo dục Việt Nam khi chưa chú trọng đến kỹ năng sống

– Dung lượng các môn học (Toán, Lý, Hoá, Văn…) quá lớn: Giáo viên lẫn học sinh hoàn thành hết các nội dung các môn đó để thi đã mệt nhoài.

– Chưa có chương trình giáo dục kỹ năng sống cụ thể, thiết thực: hiện nay, điều này được cải thiện qua việc Bộ biên soạn tài liệu hướng dẫn cho giáo viên, nhưng cũng nhiều nội dung giáo viên chẳng biết phải dạy thế nào.

– Thiếu giáo viên chuyên dạy kỹ năng sống: Các giáo viên phổ thông hiện nay phải kiêm nhiệm vì nội dung giáo dục kỹ năng sống chủ yếu được tích hợp trong các môn học, hoạt động ngoài giờ lên lớp. Về kiến thức, họ có thể truyền đạt nhưng đã gọi là kỹ năng thì đòi hỏi phải thực hành thao tác. Hầu hết giáo viên rất lúng túng vì họ chưa thành thạo trong việc sử dụng các phương pháp đa dạng để huấn luyện học sinh tiến hành các kỹ năng, chưa kể, bản thân họ cũng chưa sở hữu một số kỹ năng được yêu cầu dạy cho học sinh.

Đừng xem kỹ năng sống là cái gì đó quá cao siêu

Có thể tôi là người bảo thủ, nhưng tôi xin trình bày ý của bản thân như sau: Việc các cháu tự cầm chổi trực nhật ở lớp rất có ích, vì đó cũng là cách rèn luyện cho các cháu biết tham gia lao động. Các cháu có quét lớp thì mới biết mệt nhọc, biết nhắc nhở các bạn khác không được xả rác lung tung để giữ gìn vệ sinh chung. Khi về nhà các cháu mới biết thương cha mẹ làm việc vất vả, để làm những việc nhỏ một cách tự giác.

“Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình” – Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy thế và điều đó được nhấn mạnh ở một trong 5 điều Bác dạy. Chuyện của tôi có thể nhỏ nhưng tôi tin là không nhỏ vì đây chỉ là thể hiện một thực tế khác lớn hơn hiện nay: trong nhiều gia đình, các cháu nhỏ hầu như không phải làm gì cả, ngoài việc học. Đến trường cũng vậy.

Trong khi chúng ta đang cho rằng phải dạy thế hệ trẻ hôm nay kỹ năng sống. Hoàn toàn đúng, nhưng đừng xem kỹ năng sống là cái gì đó quá cao siêu. Và tôi chỉ xin đề nghị: kỹ năng sống bắt đầy từ nhưng việc nhỏ nhất, gần gũi nhất trong gia đình và trong trường học: quét dọn nhà cửa, lớp, bàn ghế, sân trường” – (theo báo Giáo dục và Thời đại).

Qua lời tâm sự của bậc phụ huynh này, chúng ta không khỏi suy nghĩ. Vậy cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ bắt đầu từ đâu? Xin thưa, phải bắt đầu từ việc nhỏ nhất. Những việc ấy có thể chỉ là tự phục vụ bản thân.

Nói thì nghe có vẻ nghịch lý nhưng đó lại là sự thật. Trẻ em ngày nay hầu như không biết tự phục vụ bản thân trong sinh hoạt đời thường. Mỗi gia đình chỉ có 1 hoặc 2 con, mà thường thì bố mẹ ngày xưa đã từng sống vất vả nên muốn cho con sung sướng hơn mình, vì vậy thường thuê người giúp việc. Thế là các em không những không phải làm việc nhà, mà còn không phải làm cả việc tự phục vụ bản thân như giặt giũ, tắm rửa, thậm chí tự xúc cơm ăn…

Thế hệ chúng ta ngày trước đi học về còn phải nấu cơm, trông em, làm các việc vặt, thậm chí còn giúp bố mẹ làm thêm những việc nhỏ để tăng phần nào thu nhập cho gia đình.

Tất nhiên các em sẽ nghĩ rằng bây giờ chỉ học và phấn đấu sao cho vào được đại học, còn những việc khác “đã có người giúp việc lo”. Bố mẹ nào đã tạo cho các em suy nghĩ như vậy, thật là sai lầm.

Vậy thì cần có giải pháp nào? Trước hết, đừng nên là “ô sin” của con: Có những bà mẹ khi con ăn xong, lẽ ra phải nhắc con dọn dẹp bát đũa thì đã làm thay con việc ấy. Lâu dần trẻ thành ỉ lại, lười lao động. Cần phải ý thức được cho trẻ rằng mọi nhu cầu cá nhân như tắm giặt, ăn uống, gấp chăn màn, xếp dọn phòng ở của mình phải do các em tự làm. Trẻ phải tự biết phục vụ chăm sóc bản thân. Thậm chí học hỏi ở người giúp việc những công việc bếp núc, nữ công gia chánh hay thu vén sắp xếp trong nhà. Để sau này khi lớn lên, sẽ không gặp khó khăn trong việc tự tổ chức cuộc sống riêng cho mình.

Cha mẹ cũng nên quy định rõ những việc nào trẻ cần tự làm (thường là những việc liên quan đến sinh hoạt cá nhân), bởi những việc này không ảnh hưởng gì đến sức khoẻ của trẻ, mà ngược lại rèn cho các em nhiều kỹ năng, đức tính tốt.

Cần rèn luyện con ý thức tự giác lao động mà trước hết là ý thức giúp đỡ người lớn làm việc nhà. Trẻ cần biết làm các việc vặt như quét nhà, rửa ấm chén, nấu cơm và chế biến một số món đơn giản dễ làm. Cốt sao khi bố mẹ vắng nhà, trẻ có thể tự cơm nước, phục vụ được bản thân. Nên cho trẻ biết rằng học trong sách vở chưa đủ mà còn phải biết “hành”. Muốn vậy phải bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, mà bước đầu tiên là tự phục vụ mình khi không có người lớn ở bên.

Ngoài ra, bố mẹ cần giáo dục cho con về đường ăn ý ở, cách tiếp khách khi người lớn vắng nhà; cách thưa gửi với người hơn tuổi, cách trả lời điện thoại, cách pha trà, cắm hoa, trang trí nhà cửa…Trẻ cũng cần học cách bảo vệ mình và em nhỏ, người thân, ứng xử thế nào khi có sự cố xảy ra (như chập điện, cháy nổ, kể cả khi bị bắt nạt…)

Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ không chỉ là nhiệm vụ của nhà trường mà còn ở bố mẹ, người thân. Làm sao để trẻ lớn lên trở thành người tự lập, tự chủ trong mọi tình huống. Đó là cái đích mà người lớn chúng ta hướng tới. Muốn vậy phải có sư kết hợp chặt chẽ giữa các môi trường giáo dục mà gia đình, nhà trường và xã hội phải giữ thế vững chắc của “kiềng ba chân”.

Share This Post

2 Responses to "Tại sao dạy trẻ kỹ năng sống lại quan trọng đến vậy?"

  1. Kỷ năng sống là gì mời bạn tham khảo:
    Kỹ năng sống là một tập hợp các kỹ năng mà con người có được thông qua giảng dạy hoặc kinh nghiệm trực tiếp được sử dụng để xử lý những vấn đề, câu hỏi thường gặp trong cuộc sống hàng ngày của con người.

    Định nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
    Tổ chức Y tế Thế giới WHO định nghĩa kỹ năng sống là “khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày” [1]. Trong giáo dục tiểu học và giáo dục trung học, kỹ năng sống có thể là một tập hợp những khả năng được rèn luyện và đáp ứng các nhu cầu cụ thể của cuộc sống hiện đại hóa; ví dụ cuộc sống bao gồm quản lý tài chính (cá nhân), chuẩn bị thức ăn, vệ sinh, cách diễn đạt, và kỹ năng tổ chức. Đôi khi kỹ năng sống, nhưng không phải luôn luôn, khác biệt với các kỹ năng nghiệp vụ (trong nghề nghiệp).

    Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành 2 loại là kỹ năng tâm lý xã hội và kỹ năng cá nhân, lĩnh hội và tư duy, với 10 yếu tố như: tự nhận thức, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứng phó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận và phê phán, cách quyết định, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết [1][2][3].

    Hiện tình giáo dục kỹ năng sống[sửa | sửa mã nguồn]
    Tại nhiều nước Tây phương, thanh thiếu niên đã được học những kỹ năng sống về những tình huống sẽ xảy ra trong cuộc sống, cách đối diện và đương đầu với những khó khăn, và cách vượt qua những khó khăn đó cũng như cách tránh những mâu thuẫn, xung đột, bạo lực giữa người và người. Tại Hàn Quốc, học sinh tiểu học được học cách đối phó thích ứng với các tai nạn như cháy, động đất, thiên tai… tại Trung tâm điều hành tình trạng khẩn cấp Seoul [4]

    Tại Việt Nam, kỹ năng sống đang được quan tâm, tuy nhiên trong nhà trường chủ yếu học sinh chỉ được dạy kỹ năng học tập và chính trị, còn việc giáo dục kỹ năng sống chưa được quan tâm nhiều [5]. Theo chuyên viên tâm lý Huỳnh Văn Sơn, cố vấn Trung tâm chăm sóc tinh thần Ý tưởng Việt: “hiện nay, thuật ngữ kỹ năng sống được sử dụng khá phổ biến nhưng có phần bị “lạm dụng” khi chính những người huấn luyện hay tổ chức và các bậc cha mẹ cũng chưa thật hiểu gì về nó”[5]. Theo Vụ trưởng Vụ Công tác Học sinh Sinh viên (Bộ Giáo Dục và Đào tạo) Phùng Khắc Bình, trong tương lai và về lâu dài cần xây dựng chương trình môn học giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 1 đến lớp 12 [2].

    Ngoài ra cộng đồng mạng còn có 1 sân chơi rèn luyện Kỹ Năng Sống Online [6]. Tại đây bạn có thể tham gia thảo luận với các thành viên trên diễn đàn về kỹ năng sống, tham gia các chương trình rèn luyện kỹ năng online và offline.

    Reply
  2. Trong cuộc sống, lắng nghe là một điều hết sức quan trọng nhằm giúp mọi người hiểu nhau; cũng như thu thập rất nhiều kiến thức nếu chúng ta luôn biết lắng nghe. Lắng nghe còn thể hiện sự tôn trọng của mình với người đối diện đang giao tiếp với mình và là một kỹ năng không thể thiếu để giao tiếp thành công.
    Kỹ năng lắng nghe
    Đối với trẻ, kỹ năng lắng nghe là một kỹ năng quan trọng trong cuộc sống và sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến các mối quan hệ cũng như sự thành công của trẻ sau này. Vậy phụ huynh cần làm gì để dạy trẻ kỹ năng lắng nghe?
    Phụ huynh phải có kỹ năng lắng nghe
    Phụ huynh muốn trẻ biết lắng nghe, thì cần cho trẻ thấy được rằng bố mẹ cũng sẵn sàng lắng nghe trẻ. Phụ huynh không nên cắt ngang khi bé đang kể chuyện, mà phải kiên nhẫn lắng nghe và thể hiện sự thái độ tích cực trước những gì bé muốn nói. Vậy nên, bố mẹ đừng nên vừa đọc báo hay nói chuyện với người khác vừa trò chuyện với trẻ, hãy hướng sự chú ý vào những gì trẻ muốn nói hay muốn cho bố mẹ xem. Đồng thời, phụ huynh nên hạn chế bớt những vật gây nhiễu trong nhà: đừng để TV hay radio mở suốt ngày để tạo không gian yên tĩnh trong nhà và mọi người có thể dễ dàng lắng nghe xem người khác đang nói gì với mình.
    Phụ huynh cũng phải có kỹ năng lắng nghe tích cực trong giao tiếp với trẻ và giao tiếp với người khác:
    – Học cách giao tiếp bằng mắt
    – Phản hồi và nhắc lại những điểm chính khi con bạn tạm dừng lời.
    – Gật đầu và mỉm cười và sử dụng những từ để khuyến khích trẻ
    – Đặt những câu hỏi liên quan đến chủ đề mà trẻ đang nói.
    – Không cắt ngang, chen lời khi con đang nói
    Dạy trẻ cách quan sát và lắng nghe người khác nói, sẽ góp phần định hình phong cách giao tiếp của trẻ. Khi trẻ trẻ biết lắng nghe người khác, trẻ sẽ biết lắng nghe chính bản thân mình.
    Dành thời gian cùng trẻ học cách lắng nghe
    Phụ huynh nên dành nhiều thời gian để đọc, kể cho con những câu chuyện và yêu cầu con kể lại. Tùy thuộc vào độ tuổi và khả năng tập trung lắng nghe của trẻ để con những câu chuyện phù hợp, hấp dẫn với trẻ. Sau đó, phụ huynh cần tăng dần độ dài và chi tiết của câu chuyện để rèn sự lắng nghe và tập trung lắng nghe cho trẻ.
    Ngoài ra, phụ huynh có thể cho trẻ xem cách chương trình, bộ phim phù hợp với lứa tuổi. Sau đó đặt câu hỏi về nội dung chi tiết chương trình, bộ phim mà trẻ vừa được xem. Do vậy, yêu cầu trẻ phải chú ý lắng nghe để có thể trả lời chính xác các câu hỏi để từ đó trẻ cũng rèn luyện cách kết hợp các giác quan trong quá trình lắng nghe để lắng nghe đạt hiệu quả cao nhất. Trẻ xứng đáng nhận được lời động viên, khích lệ hay một phần thưởng nho nhỏ của bố mẹ khi trẻ trả lời tốt các câu hỏi.
    Một số trò chơi giúp trẻ phát triển kỹ năng lắng nghe
    Tam sao thất bản: Đây là một trò chơi vô cùng thú vị để phát triển kỹ năng lắng nghe, đồng thời cũng giúp trẻ nhận ra rằng không phải lúc nào trẻ cũng nghe đúng những gì người khác nói. Trò chơi này thích hợp cho nhiều người, nhưng 2 người cũng có thể chơi được. Do vậy, cả nhà đều có thể tham gia trò chơi. Cách chơi như sau: Phụ huynh làm trọng tài, sẽ đưa một mảnh giấy có câu chuyện ngắn cho người đầu tiên. Người đầu tiên này đọc thầm câu chuyện, sau đó kể lại cho người thứ hai, và trẻ sẽ truyền miệng câu chuyện cho đến người cuối cùng. Người cuối cùng sẽ kể lại câu chuyện cho tất cả mọi người để so sánh với nguyên văn ban đầu.
    Truy tìm kho báu: Giấu “Kho báu” mà phụ huynh muốn trẻ truy tìm vào những nơi khác nhau trong nhà. Sau đó đưa ra chỉ dẫn để trẻ từ từ xác định vị trí của “kho báu” đó. Ví dụ như: “Đi tới cửa sổ và tìm phía sau màn cửa tay trái. Quay trái và tiến 10 bước. Tìm dưới quyển sách bìa đỏ to nhất trên kệ sách thứ hai. Sau đó, từ vị trí của quyển sách, quay phải và hướng người tìm trên nóc kệ sách thứ năm”. Tiếp tục như thế cho đến khi trẻ tìm được đủ các mảnh ghép. Nên có một phần thưởng nho nhỏ nếu trẻ hoàn thành xuất sắc trò chơi. Đối với trò chơi này, không chỉ yêu cầu trẻ lắng nghe chính xác, mà cần trẻ phải ghi nhớ và suy luận trong quá trình “truy tìm kho báu”.
    Lắng nghe là kỹ năng sống rất quan trọng trong cuộc sống của mỗi người và đặc biệt với trẻ nhỏ. Lắng nghe sẽ giúp trẻ học hỏi thêm được nhiều điều bổ ích. Đặc biệt, trẻ có kỹ năng lắng nghe sẽ là cơ sở để hình thành kỹ năng kiềm chế, làm chủ được cảm xúc của bản thân và rèn luyện sự tập trung trong mọi hoạt động cho trẻ. Do vậy, để trẻ có thể thành công trong hiện tại và tương lai phụ huynh cần dạy trẻ kỹ năng lắng nghe ngay từ nhỏ và từ những việc nhỏ nhất.

    Reply

Post Comment